قطاعى هنر کاغذبرى

هنر کاغذبرى يا قطاعى رشته‌اى از هنرهاى تزئينى و دستى است. اين هنر و هنرمندانش در ايران ناشناخته‌اند.

هنر قطاعى در حدود سدهٔ نهم هجرى قمرى از چين به ايران آمد و از اين‌جا به کشور عثمانى راه يافت و بعد به کشورهاى اروپايى رفته و گسترش جهانى يافت و کتاب‌ها و گفتارهاى فراوان به زبان‌هاى اروپايى دربارهٔ آن نوشته و چاپ گرديد.

 اين هنر در آغاز قرن دهم هجرى در عهد سلطان حسين ميرزا معمول گرديد.

 با وجود اين‌که ايران از کانون‌هاى پرورش اين هنر به شمار مى‌‌آيد اما از سوى هنرشناسان عنايت کافى به اين هنر و شاخه‌هاى آن مبذول نگشته و آن را کارى کودکانه و يا کودک‌پسند وانمود کرده‌اند.

 از مقايسه آثار باارزش کاغذبرى در ايران با ديگر مناطق جهان، چنين برمى‌آيد که هنرمندان ايرانى در اين رشته نيز برترى ذوق و استعداد و مهارت دست و دقت چشم خود را به همگان (به‌جز چينى‌ها) نشان مى‌دهند.

 کاغذبرى با خوشنويسي، نگارگري، جلدسازي، وصالى و سوزن‌دوزى بستگى نزديکى دارد.

 اين هنر يکى از رشته‌هاى ظريف و دقيق و زيباى هنرى است که در آن هنرمند پس از طراحى روى کاغذ ساده يا رنگين، نقش را با مقراض يا شفره با دقت و ظرافت تمام از ميان کاغذ در مى‌آورد و با چسباندن آن بر زمينه‌اى به‌رنگ ديگر خود را چون قطعه‌اى خوش يا نقاشى زيبا نشان مى‌دهد.

 موضوع بيشتر اين بريده‌ها نقوش گياهان، جانوران و پرندگان، نقوش هندسى يا خط‌هاى خوش بوده و از موضوع‌هاى متداول آثار استادان و خوشنويسان بود که مورد توجه مردم و مرقع‌داران و هنردوستان بوده است.

 اين هنر بر اثر بى‌توجهى و نيز به انگيزهٔ پيدا نکردن زمينه‌اى براى کاربرد گسترده در ميان هنردوستان، کم‌کم فراموش گرديده است.

 نمونه‌هايى از آن در موزهٔ هنرهاى تزئينى در يکى از قطعات مرتع گلشن موجود است.

ویستا/گردآوری:گروه هنر سایت تبیان زنجان
http://www.tebyan-zn.ir/Art.html