واحد اقتصاد تبیان زنجان- هرگونه رفتاری به دور از تقدیر و اعتدال می تواند فرد و جامعه را با بحران مادی و معنوی، دنیوی و اخروی، روحی و اجتماعی کند.
بسیاری از مردم و جوامع به سبب عدم رعایت اعتدال و میانه روی در مصرف و گرایش به اسراف، موجبات سلب نعمت را برای خود و جامعه فراهم می آورند. امام علی(ع) در این باره می فرماید: «القصد مثراه و السرف مثواه؛ اعتدال و میانه روی موجب فراوانی مال و ثروت و اسراف باعث تباهی و نابودی آن است.» (الکافی، ج ۴، ص ۲۵، حدیث ۴)
از امام کاظم (ع) نیز روایت شده که فرمودند: «من اقتصد و قنع بقیت علیه النعمه و من بذر و اسرف زالت عنه النعمه؛ کسی که میانه روی و قناعت ورزد، نعمتش باقی می ماند و آنکه تبذیر و اسراف کند، نعمتش زوال می پذیرد.» (تحف العقول، ص ۳۰۴)
بسیاری از دولت ها به سبب عدم رعایت اعتدال و تقدیر در بودجه و موازنه آن گرفتار ورشکستگی شدند که از جمله می توان به کشورهای آفریقایی و آمریکای لاتین در دهه گذشته اشاره کرد. علی(ع) در این باره فرمودند: «من افتخر بالتبذیر احتقر بالافلاس؛ هر کس به ریخت و پاش افتخار کند، با تهیدستی (ورشکستگی) کوچک می شود.» (همان، ح ۸۱۴۱)
بی شک یکی از عوامل مهم فقر و تنگدستی در جهان، اسراف و تبذیر است. آنهایی که دست به ولخرجی و ریخت و پاشهای بی حد و حساب می زنند و با اسراف، امکانات مادی بیشتری را صرف هوسهای خود می کنند، سرانجامی جز تهیدستی و شکست اقتصادی در انتظارشان نیست.
علی(ع) فرمودند: «سبب الفقر الاسراف؛ اسراف سبب فقر است.» (همان، ح ۸۱۲۶) امام صادق(ع) نیز به عبید فرمودند: «یا عبید ان السرف یورث الفقر و ان القصد یورث الغنی؛ ای عبید! اسراف باعث فقر می شود و میانه روی موجب بی نیازی می گردد.» (الکافی، ج ۴، ص ۳۵، ح ۸)
از جمله آثار ولخرجی، نابودی امکانات است. دولت ها با اسراف و ریخت و پاش بودجه و اعتبارات ملی اسباب از دست دادن امکانات برای پیشرفت و شکوفایی اقتصادی و تمدنی را فراهم می آورند.
از این رو امیرمؤمنان علی(ع) نسبت به این اثر سوءاسراف هشدار می دهد و می فرماید: «الاسراف یغنی الجزیل؛ اسراف، ]امکانات[ زیاد را نابود می سازد.» (غرر الحکم، ح ۸۱۱۸).
اینها نمونه های کوچکی است که به عنوان آسیب های رفتار بیرون از اعتدال و تقدیر بیان شده است. در روایات و کتب معتبر بسیاری درباره آثار مادی و معنوی اعتدال سخن گفته شده که علاقه مندان می توانند به آن مراجعه کنند.
آنچه از مطالب پیش گفته به دست می آید آن است که برای دست یابی به الگوی درست مصرف می بایست همواره راه اعتدال و تقدیر را نگه داریم و به دو سوی افراط و تفریط گرایش پیدا نکنیم. در این صورت می توان امید داشت که روش درستی را در زندگی فردی وجمعی در پیش گرفته ایم و می توانیم دولت و تمدن اسلامی معاصر را در جهان امروز پی نهیم.
آفتاب/گرد آوری: گروه اقتصاد سایت تبیان زنجان
http://www.tebyan-zn.ir/economy.html