«تيزرهاي مختار رو ديدين؟». «انگار خيلي سريال خوبيه». «اگه مثه کارهاي قبليه ميرباقري باشه، عاليه.» هنوز سريال «مختارنامه» شروع نشده پخش تيزرهاي آن از شبکههاي مختلف حرفهاي زيادي را راه انداخته. تصاوير خوش آب ورنگ واکشن در کنارديالوگهاي وزيني که روي زبان فربيرز عرب نيا(مختار) جاري است همه را براي ماراتن يکساله مختارنامه در جمعه شبهاي شبکه اول آماده کرده است. يک لشکر بازيگر، صدها هکتار ماکت، صدها سياهي لشکر و هزاران ساعت کار آماده ديده شدن است. هيجان براي آغاز ماراتن آغاز شده است.
از جنگل ابر تا بهمنشير
يک، دو، سه، دوربين حرکت.» فروردين شش سال قبل با اين فرياد داوود ميرباقري سکوت بيابانهاي کاشان شکست تا اولين سکانس سريال مختارنامه کليد بخورد. صحنه ورود مسلم بنعقيل(امين زندگاني) به کوفه. اما درست دوسال قبل ازآغاز فيلمبرداري اولين حرکت ميرباقري براي ساخت مختارنامه شروع شد. فروردين سال 81، فيلمنامه «توابين» را که محمد ابراهيم سلطانيفر نوشته بود به ميرباقري دادند تا درباره کارگرداني آن نظر بدهد. ميرباقري که به دليل آماده نشدن شرايط، قيد ساخت سريال سلمان فارسي را زده بود، کارگرداني اين مجموعه را قبول کرد. ميرباقري کل سال 81، فيلمنامه را سه بار اساسي بازنويسي کرد تا سريال با ماجرا ونگاهي نو و با نام «مختارنامه» آماده ساخت شد. يک سال پيش توليد سريال طول کشيد دکورها ساخته شد، لباسها دوخته شد بازيگرها معلوم شدند و همه چيز براي ساخت اين پروژه عظيم آماده شد. از زماني که ميرباقري در فروردين 83 در بيابانهاي کاشان، فرياد حرکت داد تا موقعي که امسال با فرمان کات، آخرين سکانس را گرفت. عوامل مختارنامه بخش زيادي از ايران را براي پيدا کردن صحنههاي بکر وتازه در نورديدند. رودخانه بهمنشير آبادان، اردوگاه نخليه کوفه شد. بيابانهاي شاهرود، محل جنگها. روستاي طرود دردل کوير مرکزي به عنوان لوکيشن کربلا انتخاب شد. روستاي عشقآباد ورامين شد خانه مختار وروستاي لفقا. شهرک سينمايي دفاع مقدس وکنار رود نيل سريال يوسف پيامبر هم اردوگاه مختار شد. مهمترين لوکيشن سريال هم احمدآباد مستوفي در جنوبغربي تهران بود جايي که دکورهاي اصلي سريال شامل کوفه، مکه، مدينه دمشق و مدائن در محدوده 250 هزار مترمربع ساخته شد. دکورهايي که با داربست و پنل و کارتنپلاست ساخته شد و مثل دکورهاي يوسف پيامبر ماندگارنيست. بيشتر زمان ساخت اين سريال اينجا گذشت و داوود ميرباقري براي اينکه از فضاي سريال دور نشود خانهاي را در احمدآباداجاره کرد وهمان جا شب را روز ميکرد تا وقتش هدر نرود.
130 تست گريم روي عرب نيا
براي درک عظمت سريال بهتر است فقط به حجم و بزرگي اعداد توجه کنيم 70 بازيگر اصلي، 150 بازيگر فرعي، بيشتراز دو هزارنفر سياهي لشكر، 1500نفر عوامل پشت دوربين، بيشتراز 140 لوکيشن، حداقل 9 کارگاه ساخت وسايل مثل نجاري، سفال گري، لباس، زيورآلات، ادوات جنگي و کهنهکاري، 110 راس اسب که هزينه هر اسب روزي 15 هزار تومان شده بود. 40 نفر شتر که هر کدامشان روزي 10 هزار تومان اجاره بها داشتند. دهها اسب چوبي هم ساخته شده بود تا لابلاي اسبهاي واقعي قرار بگيرد و اينگونه تعداد اسبها زيادتر به نظر برسد. مختارنامه پنج جنگ بزرگ دارد که اکثرصحنههاي آنها هم در شاهرود-شهرمحل تولد ميرباقري-گرفته شده. مختارنامه يک آشپزخانه درست وحسابي داشت که حداقل شش آشپز با تجربه وزارت نفت در آن مشغول بودند و در روزهاي شلوغ تا بيشتر از هزار نفر را سرويس ميدادند. در روزهاي گرم تابستان هم سه هزار ليتر آب سر صحنه آورده ميشد تا مشکلي پيش نيايد. مختارنامه جز اين اعداد و ارقام عجيب وغريب صحنه قدرت نمايي عبدالله اسکندري و مسعود ولدبيگي مدير جلوههاي ويژه و گريم هم بود. ولد بيگي براي مختار حداقل 130 تست زد تا سه گريم براي سه مقطع سني او به دست بيايد. فکرش را بکنيد او براي هر نقش ديگرهم کلي وقت و انرژي صرف کرده. اسکندري هم کلي ماکت غول و جن و شيطان براي خوابهاي مختاردرست کرده. صحنههاي جنگي هم پر از دست ،پا و سر بريده شده است که همه وهمه جز وکارهاي اسکندري است.
پيچيده مثل مختار
ميرباقري در اين سريال سراغ يکي از پيچيدهترين و عجيبترين مقاطع تاريخي رفته. شايد در «امام علي(ع)»، دغدغه عدم نمايش چهره امام مهم بود اما قصه را همه ميدانستيم و روايت را همه از بر بوديم اما مقطع زماني زندگي مختار با وجود عدم وجود مشکل نمايش چهرهها، قصه و فضايي پيچيده دارد. ماجراي مختار در زمان سه امام حسن(ع)، حسين وسجاد (ع)ميگذرد. پدرمختار، موالي بود يعني غيرعرب که خيليها ميگويند ايراني بوده واز قبيله بنيثقيف جوان در زمان امام حسن(ع) در ميان قبيله معروف ثقفي در کوفه است مختارسياستمدارانه به چهره مهم کوفه تبديل ميشود. درماجراي امام حسين، از امام دعوت ميکند که به کوفه بيايد و مسلم بن عقيل را هم پناه ميدهد وهمين باعث ميشود تا ابن زياد او رادستگير و زنداني کند. مختار در زمان واقعه عاشورا در زندان است. وقتي آزاد ميشود در قيام توابين که سليمان بن صرد رهبري ميکند شرکت نميکند چون آن را احساسي ميداند. با شکست قيام توابين، مقدمات قيام را ميچيند و وقتي ميبيند حکومت يزيد ضعيف شده با آتش برپا کردن روي پشت بامها و فرياد يا لثارات الحسين(کجايند خونخواهان حسين)با حمايت ايرانيهاي مقيم کوفه وشيعيان شهر را ميگيرد و لشكر شام را که فرماندهش ابن زياد است با کمک ابراهيم فرزند مالک اشتر شکست ميدهدو ابنزياد را ميکشد. مختار درکوفه قاتلان امام حسين وبني هاشم از عمربن سعد تا شمر را ميکشد. با بالاگرفتن کار مختار، خاندان زبير که در مکه و مدينه ادعاي خلافت داشتند با مختار جنگيدند و سرانجام با سقوط کوفه در سال 67 ه. ق مختار کشته ميشود. قيام مختار حدودا پنج سالي طول کشيد و اولين قدرت نمايي علني ايرانيها بعد از فتح اعراب بود. بعضيها معتقدند مختار سياستمداري بود که از اوضاع بحراني کوفه و سرکوبي ايرانيان به نفع خودش استفاده کرد وخيليها هم او را معتقد واقعي به ائمه ميدانند و او را شهيد ميخوانند. حالا بايد ديد ميرباقري با چه نگاهي به آن پرداخته. به خصوص که مختار براي ما ايرانيها مهم است. تعزيه مختار که سه ساعتي طول ميکشد با ماجراي به آب جوش انداختن اشقيا يکي از جذابترين تعزيههاست. در پرده خوانيها هم ماجراي قيام مختار از پر طرفدارترين پرده خواني هاست.
کربلا به روايت مير باقري
اصلا ماجراي مختاراست و قضيه کربلا. کربلا آخرين بخشي بود که به سريال اضافه شد کل بخش کربلا چيزي حدود 30 دقيقه است که شامل پنج صحنه عاشوراست شهادت حضرت عباس، تيراندازي به نماز ظهرعاشورا و پيوستن زهيربن قين به امام، ماجراي اسلام آوردن وهب نصراني و شهادتش وماجراي شهادت ابن وهب. [جواني که بعد از شهادت سرش را براي مادرش پرت کردند اما او قبول نکرد سر را برگرداند و گفت ما چيزي را که در راه اسلام داديم پس نميگيريم.
اين 30 دقيقه در کل سريال پخش است ولابهلاي خاطرات مختار واشقيا به تصوير درميآيد. صحنههاي کربلا در ارديبهشت پارسال در منطقه طرود شاهرود گرفته شد. همه منتظرند ببينند که نگاه ميرباقري به ماجراي کربلا چگونه است. آنها که تصاوير شهادت حضرت عباس(ع) را ديدهاند، اعتراف ميکنند که تصاوير فوق العادهاي بوده است.
حامد حدادي ؛ عليه مختار
مختارنامه کلي بازيگر اساسي دارد. نقش اول سريال که مختار است را اول قرار بود جمشيد هاشمپور بازي کند که نهايتا به فربيز عرب نيا رسيد. عربنيا براي اين پروژه قرارداد ماهانه بست تا در بقيه فيلمها و سريالها بازي نکند تا تصويرش براي مردم تازه بماند. عربنيا با سه گريم متفاوت وزنه اساسي سريال است. فرهاد اصلاني نقش عبيدالله بن زياد را دارد حاکم کوفه در زمان عاشوراکه فرمانده کل فاجعه عاشورا بود. اصلاني در امام علي(ع) هم نقش کوتاه يزيد را داشت که در حاشيه بود اما اينجا فرصت خوبي براي درخشش بيشتر اوست. مهدي فخيمزاده که از قضا سريال جنايي آپارتمان 85اش را هم همزمان با مختارنامه ميبينيم در اين سريال عمربن سعد است. فخيمزاده دوسريال تاريخي ولايت عشق و تنهاترين سردار راهم ساخته اما خودش گفته دراين سريال آن تجربههاي کارگرداني را کنار گذاشته وفقط براساس دستورات ميرباقري بازي کرده است. شمر منفورترين چهره کربلاست که بازي در اين نقش مثل حرکت روي لبه شمشير است. محمد فيلي اين ريسک راکرده و شمر مختارنامه شده. فيلي راخيلي از ما با نسيم بيک وبسيم بيک «روزي روزگاري » ميشناسيم. فريبا کوثري و نسرين مقانلو دو همسر مختار هستند وژاله علو هم مادر مختار است. رضا رويگري هم رفيق مختار است يک ايراني به اسم کيان. ويشکا آسايش هم که در 19 سالگي با قطام سريال امام علي (ع) چهره شد بارديگر فرصت دارد تا در نقش جعده همسر امام حسن(ع) که به امام زهر خوراند بازي کند. قاتل مختار هم که طبيعتا نقش منفي کار است را جعفر دهقان بازي کرده همان بوتيفار سريال يوسف پيامبر(ص) که اينجا نقشاش مصعب بن زبير است. رضا کيانيان در گريمي عجيب عبدالله بن زبير حاکم مکه است که سپاهش را براي نابودي مختار روانه کوفه ميکند. بهنوش طباطبايي هم نقش عروس اين خانواده را دارد. محمد رضا شريفي نيا که همه مان نقش وليدش را در امام علي(ع) به ياد داريم اينجا نقش مثبتي دارد. نقش محمدبن حنفيه برادر امام حسين(ع). احمد ايراندوست يا همان غول برره با گريمي ترسناک هم بند عمربن سعد است، جواد هاشمي يار امام حسن(ع) است. شهرام حقيقت دوست و بهناز جعفري نقشهاي منفي دارند. اکبر زنجانپور حاکم مدائن و عموي مختار است. انوشيروان ارجمند، داوود رشيدي، شهره لرستاني، گوهر خيرانديش و... لشکر بزرگ بازيگران سريال هستند اما از همه جذاب تر بازي حامد حدادي بسکتباليست ستاره تيم ملي است که با گريم سنگين نقش يکي از سپاهيان ابن زبير را دارد.
منبع: روزنامه تهران
گردآوری : گروه فیلم و سینما تبیان زنجان
http://www.tebyan-zn.ir.com/tv_cinema.html