نگاهی به نمایش ”هتل پارادیزو” به کارگردانی ”مایکل وگل” از آلمان

 شاید گفتن از نمایشی که در آن هیچ کلامی رد و بدل نمی شود، کمی سخت باشد؛ نمایشی همچون "هتل پارادیزو" از کشور آلمان که در تالار اصلی مجموعه تئاتر شهر به صحنه رفت. اما آیا کلام و یا دیالوگ لازمه یک نمایش است؟

هتل پارادیزو به ما می گوید: "خیر." می توان نمایشی به صحنه برد، بی کلام که بتواند با مردمانی با زبان دیگر ارتباط برقرار کند؛ حتی ارتباطی بیش از یک نمایش پر ستاره و پر دیالوگ با زبان خودی.

هتل پارادیزو روایت خانواده ای است که برای ارتباط با یک دیگر نیازی به کلام ندارند. خانواده ای صاحب هتلی قدیمی که تمامی دلخوشی اعضای آن حفظ چیزی است که از قدیم مانده است؛ بدون درک آن چه گذشته؛ خانواده ای که تنها ورود آن به زندگی روزمره ادای احترامی است به عکسی بر روی دیوار و چهار ستاره مانده از دوران خوش گذشته.

حتی آسانسوری که می تواند نمادی از ترقی و بالا رفتن باشد، فقط به عنوان وسیله نقل و انتقال مرگ کاربرد دارد. گو این که سرنوشت محتوم خانواده ای مانده در گذشته تنها در رفتن و نیستی پایان می پذیرد.

 ● سرانجام؛ مرگ

در نمایش هتل پلازا تمامی ارتباطات، بر مبنای رفتار متقابل است. از همین طریق است که مخاطب با شخصیت های نمایش آشنا می شود؛ هر چند شخصیت های نمایش آن قدر به تیپ نزدیک هستند تا نیازی به برقراری دیالوگ نباشد.

پدری مقتدر (که تنها عکسی از آن را داریم، تنها دو بار روح وار از طریق آسانسور به صحنه می آید) که اقتدار او حتی پس از مرگ، با تکرار رسومات و نوع موسیقی پخش شده هنگام ادای احترام پابرجاست. پدر قانون گذار آن گونه رفتار کرده که گویا تنها حلقه اتصال این خانواده هم اوست؛ که حتی پس از مرگ نیز فصل مشترک اعضای خانواده است.

در مقابل، مادری وجود دارد که وفادارانه به تمامی قوانین پدر سعی دارد تا میراث به جای مانده را حفظ کند؛ هر چند ناآگاه از این که پابرجایی یک هتل، نیازمند همزمانی با روزگار است و تعصب بر آداب سنتی جز از هم پاشیدگی چیزی در بر ندارد.

تمامی تلاش مادر برای حفظ بقای خانواده بی ثمر می ماند و تنها عصای اوست که به طور موقت نظمی را برقرار می کند؛ با این وجود مادر، آخرین امید ادامه سنت های هتل، هنگامی که رقابت پایان ناپذیر خواهر و برادر خانواده برای جایگزینی، چهار ستاره هتل را بر باد می دهد، به پدر می پیوندد و او نیز به تنها خاطره ای در عکسی، بدل می شود.

[:sotitr۱:]پس از مرگ مادر، چالش پسر ناتوان از ارتباط با دنیای خارج و خواهر واداده به دنیای بیرون و شورشی اش سرباز می کند که این امر سرانجامی جز نابودی محتوم هتل دربر ندارد و البته مرگ هر دو؛ زیرا که پایه و اساس این زندگی بر اغتشاش و هرج و مرج استوار بوده است.

و در نهایت آشپزی که هم چون سگی وفادارکاری جز اره کردن اجساد و لاپوشانی رازهای مرگ آور این خانواده سنت گرای محض ندارد و خدمت کار دختر که اشیاء هتل را می توان از درون لباس های او جست می مانند، زیرا که هیچ گونه تعلقی به دنیای کور هتل ندارند.

● نقاب

در نمایش هتل پارادیزو تمامی بازیگران نقاب بر چهره دارند. کارکرد نقاب در عین حال که می تواند بازیگران یکسان در نقش های مختلف با جنسیت های متفاوت را پنهان کند، از تضاد درون با رفتارها حکایت دارد.

چهره هایی یکسان و عبوس بدون هرگونه زبان صورت، توقف تفکر را نشان می دهد. تفکری جامانده از گذشته، ناراضی از زمان حال که هیچ سنخیتی با رفتارها ندارند.

● سیرک بر تئاتر

تمامی آن چه گفته شد، تنها درکی است گذرا از نمایشی که هیچ ادعای روشنفکری ندارد. شیوه اجرا تنها مبتنی بر حرکاتی تلفیقی از آکروبات بازی و شعبده است. حرکاتی که مبتنی بر یک ناخودآگاه جمعی، خنده را بر لبان مخاطبان می نشاند.

این در حالی است که همین شیوه اجرایی غیر از مفرح بودن و ایجاد فضایی شاد، به تمسخر دنیای مبادی آداب و رسوم منسوخ می پردازد. با این وجود نمایش هتل پارادیزو را نمی توان تئاتر به معنای تئاتر دانست هر چند، شویی به معنای واقعی نیست.

"هتل پارادیزو" تنها می تواند نمونه ای باشد برای نمایش گرانی که مایلند در عین جذب مخاطب و ایجاد لحظاتی شاد، حرفی بزنند و نشان دهند که بر صحنه تئاتر کاری جز رفت و آمد و سخن وری هم می توان انجام داد.

 حسین شاکری / گرد آوری: گروه سینما و تلویزیون سایت تبیان زنجان

http://www.tebyan-zn.ir/tv_cinema.html