واحد سینما و تلویزیون تبیان زنجان- «با ما در شهر بمانيد» شعار يك برنامه تصويري است كه ميخواهد هر روز گزارشي عيني از اتفاقات شهر تهران را ارائه دهد.
برنامه «در شهر» با انتخاب اين شعار رويكرد اصلي خود را نشان ميدهد. در شهر ميخواهد مردمي كه صبح تا شب در فضاهاي بسته مشغول به كار هستند به دل شهر ببرد و آنها را در جريان مسائل شهري قرار دهد.
اين برنامه وقتي در كلانشهر پرحادثه تهران ساخته ميشود اهميت بيشتري پيدا ميكند. شهروندان تهراني در زير آسمان خاكستري تهران هر روز نظارهگر معضلات اجتماعي زيادي هستند و انتظار دارند رسانه ملي در قالب برنامههاي مختلف بخشي از اين معضلات را منعكس كند.
زندگي ماشيني در شهرهاي بزرگ روابط اجتماعي آدمها را دستخوش تغيير و تحول كرده است. منفعتطلبي و فردگرايي بر روابط برخي از ساكنان شهرهاي بزرگ سايه افكنده و همين نكته موجب شده بعضا خشونت و بياخلاقي جايگزين محبت و مهرورزي شود.
ساخت برنامههايي همچون «در شهر» به مخاطبان اين نكته را يادآوري ميكند كه همگي اعضاي يك شهر بزرگ هستند و نتيجه هر رفتار غلط دامنگير عدهاي ديگر از شهروندان ميشود.
به عبارت ديگر در چنين برنامههايي رسانه به وظيفه خودش مبني بر ايجاد انسجام اجتماعي عمل ميكند و تصويري واحد و يگانه از مردم يك شهر را در قاب تلويزيون حك ميكند؛ مردمي كه مشكلات شبيه به هم دارند و همه با هم يك تقاضا و يك خواسته را خطاب به مسوولان شهري بيان ميكنند.
«در شهر» از ساختار برنامهاي مستند گزارشي بهره ميگيرد. در كنار همه انواع مستند همچون مستند آموزشي، تبليغاتي، شاعرانه، داستاني و... مستندهاي گزارشي يكي از جذابترين و پرطرفدارترين قالبها براي مستندسازي هستند.
عامه بينندگان تلويزيون قالب مستند را با برنامههايي چون راز بقا و تصاوير حياتوحش ميشناسند. بينندگان ناخودآگاه به تماشاي ساير مستندها هم مينشينند؛ اما وقتي نام مستند بر زبان ميآيد بلافاصله ياد تصاويري ميافتند كه زندگي حيوانات را در دشتها و جنگلها نشان ميدهد.
وظيفه اصلي مستند گزارشي، خبررساني در شكل گزارشي و تفسير حوادث است. مستندساز با شنيدن يك خبر خودش را به محل حادثه ميرساند و در گفتوگو با عوامل خبرساز سعي ميكند تصويري واقعي و ملموس از آن اتفاق را به بينندگانش ارائه كند.
در حال حاضر در كنار برنامه در شهر برنامههايي چون محله ما و دوربين خبرساز از قالب مستند گزارشي بهره ميگيرند. محله ما گزارشهايي اجتماعي از محلات تهران را ارائه ميكند و دوربين خبرساز هم بيشتر به حاشيههاي مسابقات ورزشي توجه دارد.
در اين ميان در شهر به تلفيق و تركيبي از هر دو برنامه رسيده است. يعني هم عنصر تازگي و طراوت را در محتوايش لحاظ ميكند و هم مسائل اجتماعي يك كلانشهر بزرگ را پوشش ميدهد.
برنامه در شهر با 10 سال سابقه جزو برنامههاي قديمي شبكه تهران محسوب ميشود. اين قدمت از آنجا نشأت ميگيرد كه برنامه قالب و محتواي مشخصي را براي خودش تعريف كرده است.
برخي برنامهها پس از چند سال تكرار به اصطلاح كفگيرشان ته ديگ ميخورد و حرف تازهاي براي گفتن ندارند، ولي از آنجا كه شعله خبر و گزارش هيچ گاه خاموش نميشود يك مستندساز هم ميتواند براي هميشه با تكيه بر آنچه مساله روز است برنامههايش را توليد كند.
اگر يادتان باشد چند سال پيش اصغر فرهادي كارگردان مطرح سينماي ايران با نگاهي به برنامه درشهر سريال داستان يك شهر را جلوي دوربين برد؛ سريالي كه داستانش برگرفته از جزئيات زندگي يك گروه مستندساز بود و مشكلات و تنگناهاي اين گروه براي ساخت گزارشهاي شهري را روايت ميكرد.
برنامههايي چون درشهر علاوه بر اين كه تصاوير هيجانانگيزي را تحويل مخاطبان ميدهند پشت صحنه جذابي هم دارند. تا آنجا كه اين پشت صحنه ميتواند دستمايه ساخت يك مجموعه تلويزيوني قرار بگيرد.
در گذشته در شهر بيشتر بر روي حوزه حوادث متمركز بود و در برنامههايش حوادث قتل، سرقت، كلاهبرداري، تصادف و... را پوشش ميداد، اما به مرور دايره موضوعي برنامه گستردهتر شد و گزارشهايي با موضوعات ديگر هم به روي آنتن رفت.
تاكيد بيش از حد بر روي صحنههاي خشن آن هم در برنامهاي كه قرار است در ساعات پاياني شب پخش شود تاثيرات مخربي بر روي اعصاب و روان شهروندان دارد. تركيب متوازني از موضوعات حادثهاي، اجتماعي، ورزشي و هنري بيشتر ميتواند جذابيت برنامه را تضمين كند.
در حال حاضر برنامه درشهر همه اين اتفاقات را پوشش ميدهد. بخشي از گزارشها دربرگيرنده اتفاقاتي است كه بتازگي در سطح شهر رخ داده است.
به عنوان مثال در چند قسمت برگزاري نمايشگاه گل و گياه يا برپايي يك نمايشگاه دستمايه كار قرار گرفت و گزارشگران تصاويري از اين رخدادها را ثبت و ضبط كردند يا اينكه سعي كردند نگراني هنرمندان از وضعيت ساختمان تئاترشهر را منعكس كنند.
برخي از گزارشها هم مسائل و معضلات هميشگي شهر تهران را پيگيري ميكند. مثلا گزارشگر به دنبال پاسخ اين سوال ميگردد كه طرح بهداشتي عرضه مرغ بستهبندي در تهران به كجا انجاميد يا اين كه بر روي طرح معاينه فني خودروها چه نظارتي صورت ميگيرد. يا اين كه چرا مردم شهر از پلهاي عابر پياده كمتر استفاده ميكنند و اين مساله منجر به چه سوانحي ميشود.
در سبد گزارشهاي درشهر محصولات متنوعي ديده ميشود؛ از وضعيت سينماي مخاطب خاص گرفته تا اوضاع نشريات ورزشي و حال و هواي شهر در ايام محرم و... .
نقطه قوت در شهر اين است كه گزارشگرانش سرعت عمل خوبي دارند و با حضور سريع و بموقع در صحنه زودتر از ديگر رسانهها مردم را در جريان رخدادها قرار ميدهند. در شهر با داشتن آرشيوي غني از گزارشهاي تهيه شده در اين 10 سال ميتواند سابقه خبري بيشتري به بينندگانش ارائه دهد و تاريخچهاي را درباره موضوع مورد بحث بيان كند. پيشينههاي ارائه شده ميتوانند بار اطلاعاتي يك گزارش را غنيتر كنند.
جام جم / گردآوری :گروه خانواده خوشبخت تبیان زنجان
http://www.tebyan-zn.ir/blest_family.html