واحد سینما و تلویزیون تبیان زنجان- ساخت آثار و مجموعههاي طنز شبانه از سال 72 تاكنون با فراز ونشيبهاي فراواني روبهرو بوده است. اين مسير كه با برنامه طنز «نوروز 72» آغاز شد، در دورهاي موفق و ايامي را با بياقبالي مخاطبان سر كرده است. مجموعه طنز «پرواز 57» نيز كه سال 72 پخش شد، مجموعه متفاوتي بود كه پس از مجموعه طنز آوانگارد(پيشرو) و صاحب سبك نوروز 72 روي آنتن رفت و راه را براي تداوم طنزهاي آيتمي در سيما هموار كرد.
بينندگان خسته از كليشههاي تكراري تلويزيون، ناگهان با گونههاي جديد، خلاقانه و كاملا متفاوت طنز با چهرههايي مانند مهران مديري، رضا عطاران، نصرالله رادش و غلامرضا نيكخواه روبهرو شدند كه حرفهايي تازه و جذاب براي گفتن داشتند و از اعتماد به نفس، تحرك بياني و بدني زيادي برخوردار بودند كه با به روز كردن قالبهاي آن زمان تلويزيون، آيتمهاي شوخي و تقليد از پيشكسوتهاي طنز سيما، جاي خود را در دل مخاطبان باز كرد.
زمان گذشت و ديگر ساخت طنزهاي آيتمي بشدت از رونق افتاد و تب طنزهاي سريالي كميك رواج يافت و باز هم مديري و عطاران سكاندار آن بودند و كارهاي قوي و ضعيفي روي آنتن رفت، اما سال 90 پس از وقفهاي طولاني، «خنده بازار» شروعي دوباره بود. اين برنامه با گروه بازيگران و متنهاي قوي، نظر مخاطب را جلب كرد.
خنده بازار از نظر محتواي انتقادي، حركت مثبتي داشت اما از طرف ديگر، با گذشت زمان طولاني و پايان درخشش آيتمهاي طنز و رو به زوال رفتن جايگاه و تأثير اين قالب كهنه، آيتمسازي طنز، نوعي ريسك كردن در مواجهه با سليقههاي امروزي بود كه سازندگان با شجاعت به ساخت اين برنامه روي آوردند و توانستند مخاطبان را با خود همراه كنند. با سياوش مفيدي كه بينندگان تلويزيون شاهد حضورش در مجموعه خنده بازار هستند و نقش وي را در آيتمهاي پليسنامحسوس و سرآشپز پسنديدهاند، گفتوگويي داشتهايم كه ميخوانيد.
دشواريهاي كار طنز چيست؟
ساخت برنامههاي طنز كار دشواري است. خنداندن كار هر كسي نيست، بويژه مخاطبان ايراني كه خودشان طناز هستند و انتظارشان از كسي كه برايشان برنامه ميسازد، خيلي بالاتر است.
آيا برنامههاي طنز در تلويزيون اهميت دارد؟
سياست شبكهها اين است كه برنامههاي طنز بيشتري توليد كنند و حدود يك سال است كه معاون سيما هم تأكيد كرده كه حتما بايد برنامههاي طنز بيشتر شود، چون همه به اين نتيجه رسيدهاند در حال حاضر پرطرفدارترين برنامهها طنز است.
شما به عنوان بازيگر ژانر طنز چه ميكنيد تا كارهايتان با لودگي همراه نباشد؟
گاهي لودگيها در برنامههاي طنز ميتواند سازنده باشد، البته اگر درست استفاده شود. در برنامه خندهبازار خيلي سعي كرديم لودگي به كار نبريم و اگر وجود دارد حتما ميطلبيده و نياز بوده است. ما در ايران 40 ميليون بيننده با سليقههاي متفاوت داريم. قطعا در نظر داشتن سليقه همه اقشار مختلف در يك برنامه 40 دقيقهاي واقعا كار سختي است.
چقدر از بداهه در كارهايتان استفاده ميكنيد؟
بداهه جزء لاينفك كار طنز است. در خيلي كارها پيشنهادهايي ميدهيم كه در بعضي اعمال و در بعضي هم اعمال نميشود، اما چون طنز بدون بداهه نميتواند باشد معمولا نظرات خود را پس از مطالعه متن به كارگردان ميگوييم و در برخي كارها هم هنگام بازي چيزهايي به ذهنمان ميرسد كه بيان ميكنيم و پذيرفته ميشود.
تفاوت كار طنز با جدي چيست؟
براي بسياري بين كار طنز و جدي تفاوت وجود دارد، اما بهتر است بگويم كار جدي و طنز در خروجي با يكديگر متفاوت هستند وگرنه بازيگر در هر دو ژانر با جديت كار خود را انجام ميدهد، اما بازي كردن در مجموعه طنز دشوارتر است بخصوص طنز آيتمي، چرا كه بازيگر مجبور است در مدت زمان اندك همه آيتمهاي مورد نياز را بيان كند، يعني هم كارش طنز باشد و هم پيام اصلي را انتقال دهد.
طنز سينما بهتر است يا تلويزيون؟
من حدود 10 سال است كه خيلي كم به سينما رفتهام، اما اين سالها چند اثر طنز سينما را ديدهام كه به نظرم بسيار ضعيف بوده و در شان سينماي ما نبودهاند. به ياد دارم سال 60 كه اوضاع سينماي ما خوب بود آقاي مهرجويي طنز اجارهنشينها را ساختند كه من هنوز كه هنوز است از ديدن آن لذت ميبرم و با آن ميخندم. در تلويزيون هم مدتي بود طنزها افت كرده بودند، اما در بين طنزهاي اخير تلويزيون،ساختمان پزشكان، هم متن قوي و هم بازيگران قوي داشت و توانست موفق عمل كند.
حضورت در خندهبازار چطور شكل گرفت؟
مانند كارهاي قبلي دعوت به كار شدم و متنها را خواندم و پسنديدم و همكاريام را شروع كردم.
چقدر ناراحت ميشويد وقتي مردم، خنده بازار را مورد انتقاد قرار ميدهند؟
برنامه طنزي كه توسط مخاطبان ديده ميشود، قطعا انتقادات زيادي هم به همراه دارد. برخي انتقادات مخرب است، بعضيها هم سازنده. به هر حال ذات برنامههاي طنز اين است كه منتقد داشته باشد و يكسري انتقادات هم به آن وارد شود.
پيام خنده بازار چيست؟
درجه نقدپذيري در جامعه بايد بالا برود و آدمها قبول كنند كارشان بدون ايراد نيست. ناگفته نماند بسياري از آيتمهايي كه ما كار كردهايم در حيطه ورزش و سينما اتفاق افتاده و ما هنگام اجرا فقط جنبههاي طنز آن را زياد كردهايم. ديگر اينكه قصد ما ترويج شادي در جامعه است. جامعهاي كه نشاط داشته باشد بهتر ميتواند به جلو حركت كند و پويا باشد و مهمترين هدف خنده بازار، فرهنگسازي و جنبه انتقادپذيري است.
براي اجرا در آيتم سرآشپز چه كار كرديد؟
هدف اصلي كار ما آشپزي نبود، بلكه به طنز كشيدن نقش اسپانسرها بود و سعي كرديم خودمان را درگير آشپزي نكنيم.
استقبال مردم از خندهبازار را چگونه ارزيابي ميكنيد؟
خوشبختانه مردم با برنامه خيلي خوب ارتباط برقرار كردهاند و اين براي ما واقعا خوشايند است.
جام جم /گرد آوری: گروه سینما و تلویزیون سایت تبیان زنجان
http://www.tebyan-zn.ir/tv_cinema.html