آيا كودك من كلمات را صحيح تلفظ مي‌كند
نوع مطلب : مطالب ارسالی از اعضای وب سایت

توليد (تلفظ)چيست؟
توليد عبارت است از حركات ماهيچه‌هاي گفتاري كه صداهاي گفتاري را به وجود مي‌آورند. اين فرآيند، باعث تغيير جريان هوا به وسيله توليدكننده‌ها مي‌شود (توليدكننده‌ها شامل زبان، فك، دندان‌ها، لب‌ها و كام هستند). صداهاي گفتاري، به شيوه‌هاي متنوعي براي شكل دادن كلمات با هم تركيب مي‌شوند.

رشد توليد (تلفظ) صداها چگونه است؟
كودكان تلفظ صحيح صداهاي گفتاري را به وسيله گوش كردن و تقليد الگوهاي مناسب فرا مي‌گيرند. مهارت‌هاي تلفظ، حداكثر تا 8 سالگي رشد مي‌يابند. كودك به تدريج ياد مي‌گيرد كه حركات زبان، لب‌ها، فك و كام نرم را با جريان هوا هماهنگ كند. تا سن 3 سالگي، 80 درصد و تا سن 5/4 سالگي، 90 درصد از گفتار كودك بايد قابل فهم باشد، حتي اگر خطاهاي تلفظي كمي هم باقي مانده باشد. طبق تحقيقات انجام شده، كودكان در سن 5/2 – 3 سالگي صداهاي «پ، ن، م، و» و «آ، اَ، اِ، اُ و اي»، در سنين 5/3-5/4 سالگي صداهاي «د، ت، ب، گ، ك و ف»، در 5 سالگي «ي»، در 6 سالگي «ل، ج، ش و چ» و در 7 سالگي «ر» و «س» را مي‌توانند به طور صحيح تلفظ نمايند.

نتايج اختلال در تلفظ چيست؟
زماني كه كودك بسياري از صداها را درست تلفظ نكند، ممكن است گفتار وي به راحتي توسط خانواده و كودكان هم سن و سال درك نشود. اين امر مي‌تواند سبب بروز مشكلات رفتاري و محروميت از موقعيت‌هاي اجتماعي شود. همچنين اين تاخير در تلفظ صداها ممكن است در سال‌هاي بالاتر، با رشد خواندن و هجي كردن كودك نيز تداخل داشته باشد و در مدرسه، مشكلاتي را در امر تحصيل به وجود ‌آورد.

اختلال توليدي (تلفظ) چيست؟
زماني كه فرد صداها، هجاها يا كلمات را به گونه‌اي نادرست تلفظ مي‌كند، طوري كه افراد شنونده گفته‌هاي وي را به سختي درك مي‌نمايند، دچار اختلال تلفظ است. صداهاي گفتاري ممكن است به صورت نادرست تلفظ شوند كه اين امر مي‌تواند به علت حركات و يا جايگاه نامناسب اندام‌هاي توليدكننده گفتار باشد.

علل اختلالات تلفظي چيست؟
يادگيري نادرست: در برخي موارد، اختلالات تلفظي بدون وجود هرگونه ناتواني و مشكل جسمي (فقط به دليل نداشتن الگوي صحيح توليد صداها) در فرد به وجود مي‌آيند. ناهنجاري‌هاي ساختاري توليدكننده‌ها: مثل شكاف كام و بد قرار گرفتن دندان‌ها.
افت شنوايي.
دليل عصب شناختي: مثل فلج مغزي.
آيا داشتن لهجه نوعي مشكل تلفظي به حساب مي‌آيد؟
همه افراد با لهجه‌هاي گوناگوني صحبت مي‌كنند مانند اصفهاني، تركي، تهراني و يزدي، بنابراين داشتن لهجه نمي‌تواند مشكل تلفظي محسوب شود.
آيا كودكان مي‌توانند به دليل داشتن مشكلاتي در گوش، صداها را ديرتر فرا گيرند؟
كودكان صداهاي گفتاري را با شنيدن گفتار اطرافيان فرا مي‌گيرند. اين يادگيري مي‌تواند خيلي زود شروع شود. مشكلاتي مانند عفونت‌ها در گوش كودكان مي‌توانند در يادگيري صداهاي گفتاري تاثير داشته باشند.
آيا مشكلات تلفظي در طول زندگي فرد باقي خواهند ماند؟
با بزرگتر شدن كودكان، تمام الگوهاي گفتاري آنان قابل فهم‌تر خواهد شد، اما برخي از كودكان براي حذف خطاهاي توليدي نياز به آموزش مستقيم دارند.

انواع خطاهاي تلفظي كدامند؟
چهار نوع خطاي تلفظي وجود دارد: 1- جانشيني: زماني رخ مي‌دهد كه يك صدا جايگزين صداي ديگر شود؛ براي مثال كودك كلمه «سيب» را «ديب» تلفظ مي‌كند؛ يعني صداي «د» جانشين صداي «س» شده است. 2- حذف: زماني رخ مي‌دهد كه يك صدا حذف و اصلاً تلفظ نشود؛ براي مثال كودك كلمه «خانه» را «آنه» تلفظ مي‌كند؛ يعني در اين كلمه صداي «خ» تلفظ نشده است. 3- خرابگويي (مخدوش گويي): زماني رخ مي‌دهد كه يك صدا به صورت نادرست تلفظ شود و يا به جاي آن، صداي ديگري كه درست نيست تلفظ گردد؛ براي مثال كودك صداي «س» را به صورت نوك زباني توليد مي‌‌كند. 4- اضافه‌گويي: زماني رخ مي‌دهد كه صدايي به صورت اضافه به كلمه افزوده شود؛ براي مثال كلمه «چيد» را «چيند» تلفظ مي‌كند كه صداي «ن» در اين كلمه اضافه است.

توصيه
توصيه‌هايي جهت رشد توانمندي‌هاي گفتار و زبان، به والديني كه كودك آنها مشكلات تلفظي دارد:   يك الگوي گفتاري خوب براي كودك باشيد و صداي مورد نظر را به صورت اغراق‌آميز و كشيده در تمام موقعيت‌هاي كلمه (اول، وسط و آخر كلمات) بيان كنيد.  داستاني را براي كودك بخوانيد و حين خواندن داستان، صدايي را كه كودك نادرست بيان مي‌كند، به صورت اغراق‌آميز تلفظ كنيد.  با كودك درباره اينكه چگونه صداها را توليد مي‌كنيد، صحبت نماييد و به او بگوييد كه هنگام توليد صداها، زبان و لب‌ها در چه موقعيتي قرار دارند.  هرگز كودك داراي اختلال تلفظ را مسخره نكنيد.  فهرستي از لغات با صداي مورد نظر را تهيه نموده، روزانه با كودك تمرين كنيد.  زماني كه كودك با شما صحبت مي‌كند، به آنچه مي‌گويد توجه كنيد، نه آنگونه كه مي‌گويد!  از به كار بردن عبارت‌هاي «آهسته صحبت كن» يا «با دقت صحبت كن» بپرهيزيد.  هرگز در مورد مشكل گفتاري كودك بحث نكنيد. نيازي نيست كه كودك تفاوت گفتاري خود را با ديگران احساس نمايد؛ طوري كه به خاطر آن مورد توجه قرار گيرد.  اگر كودك به گفتار خود توجه مي‌كند، به او اطمينان دهيد كه مشكل خاصي نيست، بلكه او فقط بعضي از كلمات را متفاوت از ديگران تلفظ مي‌نمايد.  با تقليد كردن از كودك و يا خنديدن به تلفظ وي، او را به اين طرز صحبت كردن تشويق نكنيد.  با كودك بازي‌هايي مثل «من جاسوس هستم» را انجام دهيد. در اين بازي كودك بايد اشيايي كه صداي موردنظر را دارند، در اتاق پيدا كند.
چه فردي مي‌تواند به شما كمك كند؟
اگر كودكي نتواند صداهاي مربوط به گروه سني خود را به طور صحيح توليد كند، بايد به متخصص گفتار درماني ارجاع داده شود تا مورد بررسي و آموزش قرار گيرد.

 نویسنده:مريم‌ تقي‌زاده كارشناس گفتار درماني (آسيب‌شناس گفتار و زبان)

باز منتشر شده توسط tasnim24 در وب سایت تبیان مرکز زنجان