بيترديد محيط زيست ، ميراث مشترك نسلهاي حال و آينده است. براي پاسداشت از اين ميراث، همكاري و تشريك مساعي دولتها، سازمانها و همه مردم جهان يك نياز است.
چند صد ميليون سال از آغاز حيات در كره زمين ميگذرد. در درازناي اين زمان كه از دورانهاي متعدد تشكيل شده است همواره موجودات با محيط زيست خويش كنشي متقابل داشتهاند، اما اين تاثير و تاثر معمولا نوعي ايجاب از سوي محيط به سبب الزامات طبيعي و شرايط اقليمي و نوعي قبول و سازگاري از سوي موجودات بوده است. به عبارت ديگر، همواره اين طبيعت يا محيط زيست بوده است كه به فراخور مصلحت طبيعي درباره چگونگي زيست يا لزوم هست و نيست گونههاي بيشمار موجودات حكم ميرانده و تعادل و توازن حيات را برقرار ميكرده است. با پيدايش انسان، شرايط طبيعي تاثير متقابل محيط و موجود بههم خورد و تحميل شرايط خود را بر طبيعت و محيط آغاز كرد. تا آن زمان كه انسان غارنشين بود و با شكار محدود حيوانات خوراك و پوشاك خويش را تدارك ميكرد، دامنه اين تاثير بسته و اندك و سازگار با محيط بود، ولي با آغاز كشاورزي و دامداري، اين تاثير رو به گسترش گذارد و هرچه بر جمعيت انساني افزوده شد و هرچه دانش و توان ابزارشناختي انسان فزوني يافت، دامنه تغيير در محيط و تخريب طبيعت از سوي وي افزونتر شد. توسعه دامداري و تراكم روزافزون دامها در مراتع، نابودي بعضي از گونههاي گياهي و فرسايش خاك را درپي داشت. براي كشاورزي نيز نياز به زمين بود و براي تامين آن بايد بخشي از پوشش گياهي طبيعي زمين نابود ميشد تا انسان بتواند محصولات مورد نياز خود را كشت كند. رشد جمعيت و نياز به كشتزارهاي بيشتر، انسان را وادار كرد با تبر و تيشه به جان پيكر سبز جنگل بيفتد. جنگلزدايي، زيست بوم جنگلي را بر هم ميزد و نابودي پوشش گياهي خاك موجب فرسايش خاك، كاهش كلي ذخاير آب و پيدايش بيابانها شد. از سوي ديگر، گسترش شكار بيرحمانه گونههايي از حيوانات و بهرهبرداري بيرويه از منابع زيرزميني و كلا منابع طبيعي و بالاخره روند توسعه عنانگسيخته صنايع از جمله صنايع شيميايي، فلزي، نفتي و غيره، تخريب و آلودگي شديد محيط زيست را موجب شد. بدين ترتيب انسان كه خود مانند همه موجودات ديگر جزيي از طبيعت است، در روند زندگي و پويشهاي اقتصادي روزمره خود، دگرگوني وسيعي را در طبيعت ايجاد كرد و آن را در راه رسيدن به اهداف خود كه بر خلاف موجودات ديگر فراتر از نيازهاي فيزيولوژيك بود به استخدام و استثمار گرفت، در حالي كه فراموش كردهايم محيط زيست ميراث نسلهاي حال و آينده است.
حميده سادات هاشمي
|