اينترنت با سرعتي باورنکردني همچنان به رشد خود ادامه ميدهد و اين پديده نسبتاً جديد مورد توجه تمامي افراد و سازمانها با اهداف مثبت و منفي قرار گرفته است. استفاده از اينترنت براي آگهيهاي تجاري و بازرگاني از جمله موارد فوق است. در صورتي که فرآيند پخش آگهيهاي تجاري با آگاهي و رضايت استفادهکننده اينترنت باشد نميتوان چندان بر آن خرده گرفت ولي در صورتي که فرآيند فوق بدون آگاهي و يا کسب مجوز کاربران انجام شود و با نصب يک برنامه ناخواسته از سيستمهاي آنان براي ارسال آگهيهاي تجاري استفاده شود، حريم خصوصي کاربران در معرض تهديد قرار گرفته و اين موضوع ميتواند پيامدهاي بمراتب خطرناکتري را بدنبال داشته باشد و آن زماني است که اينگونه نرم افزارها از محدوده وظايف خود تعدي نموده و اقدام به جمعآوري و ارسال اطلاعات شخصي کاربران، بدون آگاهي و رضايت آنان مينمايند. ما امروزه شاهد تولد نسل جديدي از نرمافزارهاي جاسوسي هستيم که از آنان با نام Spyware ياد ميگردد. نصب اينگونه نرمافزارهاي ناخواسته، مسائل متعددي را براي کاربران به دنبال خواهد داشت. SpyWare چيست؟
Spyware، نرمافزاري است که اقدام به جمعآوري اطلاعات شخصي بدون آگاهي و يا اجازه کاربران مينمايد. اطلاعات جمعآوري شده ميتواند شامل ليست سايتهاي مشاهده شده توسط کاربر و يا اطلاعات به مراتب حساستري نظير نام و رمزعبور باشد. به اين نوع برنامهها adware نيز گفته ميشود. نرمافزارهاي فوق پس از نصب بر روي کامپيوتر قادر به ارسال آگهيهاي تجاري pop-up، هدايت مرورگر به وبسايتهايي خاص، ارسال ليست سايتهاي مشاهده شده توسط کاربر و يا مانيتورينگ عملکرد کاربران در زمان اتصال به اينترنت هستند. برخي از برنامههاي Spyware قادر به رديابي و تشخيص اطلاعات تايپ شده از طريق صفحه کليد نيز هستند. با توجه به انجام پردازشهاي اضافي توسط اينگونه نرمافزارها، سيستمهاي کاربران کند و کارآيي آنان بطرز محسوسي کاهش خواهد يافت. در صورت دريافت موزيک از طريق برنامههاي اشتراک فايل، بازيهاي رايگان از سايتهاي ناامن و يا ساير نرمافزارها از منابع ناشناخته، شرايط لازم به منظور نصب اينگونه نرمافزارها و در نهايت آلودگي سيستم فراهم ميگردد. نحوه تشخيص Spyware
علائم زير ميتواند نشاندهنده نصب Spyware بر روي يک کامپيوتر باشد:
* نمايش مستمر پنجرههاي pop-up آگهي
* هدايت ناخواسته کاربران به وبسايتهايي که هرگز نام آنان در مرورگر تايپ نشده است.
* نصب Toolbars جديد و ناخواسته در مرورگر وب
* تغيير ناگهاني و غيرمنتظره صفحه اصلي مرورگر (home page)
* تغيير موتور جستجوي مرتبط با مرورگر پس از کليک بر روي دکمه Search همراه مرورگر
* عدمعملکرد صحيح برخي کليدها در مرورگر (نظير کليد Tab زماني که بر روي فيلدهاي يک فرم حرکت ميشود)
* نمايش تصادفي پيامهاي خطاء
* کاهش ملموس سرعت کامپيوتر در زمان فعال نمودن برنامهها و يا انجام عملياتي خاص (ذخيره فايلها و...)
* فعال شدن مرورگر و به دنبال آن وب سايتهاي آگهي بدون انجام عملياتي خاص توسط کاربر
* عدمکارکرد صحيح لينکهاي همراه يک برنامه
* توقف ناگهاني و غيرمنتظره مرورگر وب
* عدمعملکرد صحيح برخي از عناصر سيستم عامل و يا ساير برنامهها نحوه پيشگيري از نصب Spyware
- عدم کليک بر روي لينکهاي موجود در پنجرههاي pop-up. با توجه به اين که پنجرههاي pop-up اغلب محصول و يا نوع خاصي از Spyware هستند و کليک بر روي آنان ميتواند باعث نصب يک نرمافزار Spyware گردد. براي بستن اين نوع پنجرهها از آيکون «X» در titlebar استفاده گردد (در مقابل لينک close همراه پنجره).
- پاسخ منفي به سؤالات ناخواسته: در صورت برخورد با جعبههاي محاورهاي که درخواست اجراي يک برنامه را نموده و يا قصد انجام عمليات خاص ديگري را دارند، همواره گزينه NO و يا Cancel انتخاب گردد. در موارد خاص ميتوان از آيکون «X» موجود در titlebar استفاده نمود.
دقت لازم در خصوص دريافت نرمافزارهاي رايگان از اينترنت: سايتهاي زيادي اقدام به ارائه Toolbarهاي سفارشي و يا ويژگيهاي خاص ديگري مينمايند. تا زماني که نسبت به ايمن بودن اين نوع سايتها اطمينان حاصل نشده است نميبايست فايل و يا برنامهاي را از طريق آنان Download نمود.
- عدم کليک بر روي لينکهاي موجود در Email که ادعاي ارائه يک نرم افزار Anti-Spyware را دارند. نظير ويروسهاي کامپيوتري، لينکهاي موجود در نامههاي الکترونيکي ممکن است اهداف سودمندي را دنبال ننموده و نصب Spyware بر روي سيستم شما را بدنبال داشته باشند.
علاوه بر موارد فوق و خصوصاً در مواردي که احساس ميشود بر روي کامپيوتر Spyware نصب شده است و قصد داشته باشيم عملکرد آن را به حداقل مقدار خود برسانيم ميتوان عمليات زير را انجام داد:
اعمال محدوديت در رابطه با پنجرههاي Pop-up و کوکي ازطريق تنظيمات برنامه مرورگر: پنجرههاي pop-up توسط نوع خاصي از اسکريپتها و يا محتويات فعال (اپلتهاي جاوا، کنترلهاي اکتيوايکس) ايجاد ميگردند. با تنظيم مناسب پارامترهاي برنامه مرورگر، ميتوان محدوديت لازم دراجراي اسکريپتها، اپلتهاي جاوا، کنترلهاي اکتيو ايکس و تعداد پنجرههاي pop-up را اعمال نمود. عملکرد برخي از کوکيها مشابه Spyware هستند چراکه از طريق آنان مشخص خواهد شد که شما چه وب سايتهايي را مشاهده نموده ايد. با تنظيم پارامترهاي برنامه مرورگر ميتوان محدوديت لازم در خصوص ايجاد کوکيها را اعمال نمود. نحوه حذف Spyware
* اجراي يک برنامه ضدويروس و پويش کامل کامپيوتر: برخي از نرمافزارهاي آنتي ويروس قادر به يافتن و حدف برنامههاي Spyware هستند.
* اجراي يک برنامه معتبر که مختص حذف Spyware طراحي شده است. تعداد زيادي از توليدکنندگان محصولاتي را به منظور شناسايي و حذف برنامههاي Spyware، ارائه دادهاند.
Spybot، PestPatrol، SpySweeper نمونههايي در اين زمينه هستند. منبع:
فناوري اطلاعات و ارتباطات ايران
|