يكی از داوران بينالمللی قرآن كريم با اشاره به ارتقای سطح فعاليتهای قرآنی در جامعه طی بيست سال زعامت مقام معظم رهبری، گفت: پيشرفت قرائت حرفهای قرآن و قهرمانپروری در جمهوری اسلامی ايران محسوس است.
«مهدی دغاغله» از داوران بينالمللی قرآن كريم، در بخش نخست گفتگوی خود با خبرگزاری (ايكنا)، درباره 20 سال زعامت مقام معظم رهبری و تاثير ايشان بر فعاليتهای قرآنی، تأكيد كرد: اجرای فرامين رهبری در خصوص كلام وحی سبب نشر معرفت قرآنی میشود.
بخش نخست اين گفتوگو را اينجا بخوانيد!
وی در ادامه در پاسخ به اين پرسش كه طبق فرمايش رهبر فرزانه انقلاب اسلامی با اين مضمون كه «با تأكيد بر لزوم ادامه حركت قرآنی در كشور و تلاش برای بهتر شدن آن حتماً بايد حفظ، فهم معانی و تلاوت قرآن مورد اهتمام قرار گيرد و مسئولان ذيربط تمهيدات آن را فراهم كنند» مسئولان چگونه بايد تمهيدات لازم را فراهم كنند؟ تصريح كرد: بیترديد راههای متعددی وجود دارد كه میتوان اغلب آنها را از طريق انواع تشويق اعمال كرد، مثلاً حافظ كل قرآن كريم بدون كنكور وارد دانشگاه میشود و يا ممكن است مطرح شود كه در خدمت سربازی و كم كردن مدت آن مؤثر است، امروز به بركت اين اهتمام شاهد رشد كمی و كيفی حفظ قرآن در كشور هستيم.
دغاغله ادامه داد: برای آشنايی هرچه بيشتر با قرآن بايد توجه بيشتری به آموزش زبان فصيح عربی در مدارس و دانشگاهها شود، به طور اصولی آموزش زبانهای مختلف برای تسهيل امور ارتباطی در جهان از اهميت ويژهای برخوردار است و كشورهايی وجود دارند كه برای تقويت بنيه دفاعی، حتی زبان دشمنان خود را نيز میآموزند و اين شايد به تبع قول معروف باشد كه میگويد: «مَن تعلّم لغةَ قومٍ أمِنَ شرّهُم»، اكنون اهميت آشنايی با زبان عربی به عنوان زبان قرآن و پيامبر اسلام (ص) وائمه طاهرين (ع) و در مجموع به عنوان زبان دين ما شفافتر میشود.
اين داور بينالمللی قرآن كريم تصريح كرد: ما زبان عربی را نه به عنوان زبانِ قومی با اصطلاحات جديد روزنامهای و رسانهای كه مختص رشتههای زبان و ادبيات عربی است، ياد میگيريم بلكه به عنوان زبان دين، زبان قرآن، زبان نهجالبلاغه به هدف فهم صحيح قرآن به آن ارج مینهيم، شايسته است كه برای تمهيد و زمينهسازی تحقق اين مهم و برای بالا بردن سطح آگاهی متعلمان و ايجاد رغبت بيشتر در آنان، نگاه گذرايی در تاريخ اين نوع تلاش توسط ايرانيان افكنده شود، به طور مثال ايرانيان بودند كه به جهت عشق به مفاهيم قرآنی از ديرباز و از قرن چهارم هجری دست به تدوين قواعد زبان عربی زدند و زبان عربی را قاعدهمند كردند و امروزه مهمترين مراجع درسی زبان عربی، كتب آنان است.
وی با توجه به فرمايش مقام معظم رهبری كه فرمودند «دوران جوانی برای ارتباط عميق با قرآن، فهم معانی آن و تدبر در آيات الهی بهترين دورانهاست» در پاسخ به اين پرسش كه چگونه بايد برنامهريزی كرد تا آنچه مدنظر رهبر معظم انقلاب درباره جوانها است به حداكثر بهرهبرداری در جامعه برسد؟ بيان كرد: عامل تشويق برای جوانان بهترين روش است، همانگونه كه برای پسران تسهيل در خدمت سربازی بسيار مهم است، اگر عناوينی چون اشتغال، جهيزيه ازدواج، مسكن، حج بيتالله الحرام، ارتقاء مسؤليت، ارتقاء حقوق، ارتقاء علمی، سفرهای خارجی و ... در مقابل موفقيتهای قرآنی مطرح شود، بسيار مؤثر است.
دغاغله با اشاره به اين مطلب كه چطور میتوان همزمان با آموزش و حفظ قرآن مبانی فكری و استدلالی قرآنآموزان را استحكام بخشيد تا اين افراد در جامعه همواره در خدمت اسلام باشند، گفت: من معتقد به تأثير رزق حلال و پاكدامنی در تكوين شخصيت كودك هستم و عجيب است كه با فراگيری قرآن و حب اهلالبيت (ع) ارتباط دارد، همچنين كمتر خانوادهای است كه نخواهد فرزند خود را قرآنی تربيت كند، لذا دسترسی خانوادهها به مراكز ويژه آموزش كودكان بايد ميسر و آسان باشد و امكانات آموزش به وفور باشد، همچنين امر تشويق بسيار مهم است.
اين داور بينالمللی قرآن كريم با استناد به سخن مقام معظم رهبری كه فرمودند «هدف از برگزاری مسابقات قرآن نزديك شدن به قرآن است و تلاوت قرآن نبايد فقط بهره در مجلس و گوش و چشم باشد، بلكه دل ما نيز بايد از تلاوت قرآن بهره ببرد» با ارائه راهكارهايی برای عمل كردن، فهميدن و انديشيدن در قرآن ضمن مسابقات قرآنی، اظهار كرد: بايد در معيارهای داوری مسابقات قرآن تجديد نظر كرد، تجربه نشان داده است كه آئيننامه داوری است كه به قاری خط میدهد كه چگونه بخواند تا امتياز لازم را بدست آورد، چه مسائلی مهم هستند و بيشتر مورد عنايت هيأت داوران و چه مسائلی كم اهميت است، در آئيننامه مسابقات تطابق لحن و معنا لحاظ شده است اما هيچگاه جدی گرفته نشده است كه قاری را ملزم به توجه به معنا كرده، نغمات خود را با آن هماهنگ سازد و اصلاً به آموزشهای تخصصی در رشته لحن پرداخته نمیشود.
وی ادامه داد: اگر طرحی برای مسابقات بدين شكل عنوان شود كه قطعاتی از متن قرآن را برای شركتكنندگان به طور يكسان از قبل مشخص كنند و همگی از حفظ آن قطعات را بخوانند و از معانی آنها نيز سؤال شود بسيار مؤثر است، همچنين به همان اندازهای كه به قرائت قرآن اهميت داده میشود به مسابقات تفسير قرآن نيز در مراحل شهرستانی، استانی و كشوری اهميت داده شود و نيز مسابقات تنها معيار تشخيص قاريان خوب نباشد و وقتی به تجارب مصريان در اين زمينه نگاه كنيم میبينيم كه هيچكدام از مسير مسابقات به جهان معرفی نشدهاند.
اين داور بينالمللی قرآن كريم در پاسخ به پرسش پايانی كه چرا طی سالهای اخير مقام معظم رهبری در ديدارهای خود با فعالان قرآنی روی بحث تدبر در قرآن كريم بسيار تأكيد دارند و اين رويكرد ناشی از چه نيازی در جامعه است؟ تصريح كرد: همواره بايد مد نظر داشته باشيم كه قرائت قرآن هدف نيست بلكه وسيلهای برای رسيدن به هدف است، با نگاهی ساده میتوانيم قرائت قرآن را به دو قسمت تقسيم كنيم؛ اول، قرائت تعبدی كه برای عبادت كردن است، امتثال امر و برای كسب ثواب و متبرك شدن به قرآن است كه از خصوصيات اين قرائت اين است كه شامل همه مسلمانان میشود و يك قرائت فردی است يعنی انسان ممكن است با صدای آهسته و زمزمهوار بعد از نماز قرآن بخواند و رعايت كردن دقيق مخارج حروف عربی و ظرايف تجويد و صوت خوش در آن شرط نيست و ممكن است فقط با نگاه باشد «النظر فی المصحف من غير قرائة عبادة»، و در مجموع قرائتی است كه از روی عشق و خلوص نيت باشد.
دغاغله با اشاره به قرائت حرفهای تصريح كرد: قرائتحرفهای يك پديده هنری است و مملو از تخصصهای مختلف از يك طرف و موهبت صوت و نغمه از طرفی ديگر است، اگر بگوئيم جمهوری اسلامی ايران در قرائت قرآن در دنيا مطرح است درست گفتيم و اگر بگوئيم نسبت به خيلی از كشورهای اسلامی عقب هستيم بازهم درست گفتهايم، در مجال قهرمانپروری در قرائت حرفهای پيشرفت كردهايم اما در مجال عمومی ساختن حركت قرآنی و قرائت تعبدی ضعيف عمل كردهايم.
اين داور بينالمللی قرآن كريم عمومی شدن حركت قرآنی را مردمی شدن آن دانست و يادآور شد: همانگونه كه عزاداری ابا عبدالله الحسين (ع) در ماههای محرم و صفر مردمی است، مجالس تلاوت قرآن نيز بايد مردمی شود، در مراسمهای عقد و ازدواج يك جلد كلام الله مجيد تنها در لفظ نباشد بلكه مراسم ازدواج با تلاوت قرآن شروع شود، يا مثلاً برای برآوردن فلان حاجت نذر كند كه يك مجلس انس با قرآن راه اندازی كند، فردی كه از مراسم حج بازگشته است مجلس قرآن ترتيب دهد و خيلی از مناسبتهای ديگر از جمله اتمام دوره تحصيلی، اتمام دوره سربازی، موفقيت در امری معين، صاحب فرزند شدن و .. اينها بايد مورد فرهنگسازی قرار گيرد.