بررسی نوشابه های قندی و مقایسه آن با فرآورده های لبنی مانند دوغ

سابقه مصرف نوشیدنیها در دنیا به دوران باستان برمیگردد. در کشور ما نیز آثار کشف شده نشان میدهد از دوران ساسانی و حتی قبل از آن سازه هایی برای تولید نوشیدنیها وجود داشته است. بررسی شکل و ساختار این سازه ها و همچنین کشف برخی از دانه های گیاهی نشان داد که این سازه ها متعلق به تولید نوشیدنیها هستند. در ابتدا باستان شناسان تصور میکردند که این سازه ها احتمالا به تولید نوشیدنی برای دربار شاهان ساسانی اختصاص داشته است اما تعداد بیشتر سازه های کشف شده تولید انبوه نوشیدنی را در آن زمان نشان میدهد.
این سوابق تاریخی نشان میدهد که انسان از دیر باز به دنبال نوشیدنیهایی متنوع با طعمهای مختلف بغیر از آب بوده است هر چه از زمان گذشته به زمان حال می آییم شاهد تنوع زیاد نوشیدنیها هستیم چنان که با پیشرفت صنعت نیز این نوشیدنیها با بسته بندیهای مختلف بهداشتی با ماندگاری طولانی به بازار آمده و در دسترس مردم قرار گرفته است و با این تنوع حق انتخاب را برای مردم بالا میبرد.
اما میبینیم که متاسفانه در جامعه کنونی از بین تمام نوشیدنیهای تولید شده نوشابه های گازدار طرفداران فراوانی را به خود اختصاص داده است به طوری که آمارها نشان میدهد سرانه مصرف نوشابه های گازدار برای هر ایرانی 42 لیتر در سال است در حالی که استاندارد جهانی آن 11 الی 12 لیتر در سال میباشد. به نظر، عدم آگاهی افراد از مضرات این گونه نوشیدنیها علت مصرف بیش از حد آن میباشد البته گاهی افرادی هم که از مضرات آن آگاهی دارند طعم و رنگ این نوشابه ها را به مضرات آن ترجیح میدهند و این نشان میدهد که تغییر شیوه این تغذیه کار بسیار مشکلی است و باید تمام رسانه ها و سازمانهای مرتبط با همکاری یکدیگر تلاش خود را در جهت تغییر این شیوه غذایی بیشتر کنند. اما گاهی شاهدیم که چنان تبلیغاتی از این گونه مواد غذایی میشود که افرادی را هم که از مضرات این نوع نوشابه های گازدار آگاه هستند دچار سردرگمی میکند و فرد مردد در مصرف کردن یا نکردن آن میشود. از جمله مضراتی که این نوع نوشیدنیها دارند میتوان به نکات زیر اشاره کرد :
پوسیدگی دندانها :
از آنجا که این نوشابه ها حاوی مقادیر زیادی شکر و اسید هستند برای سلامت دندانها بسیار مضر بوده و باعث پوسیدگی دندانها میشوند. پوسیدگی دندان هنگامی اتفاق می افتد که دندانها در معرض اسید قرار میگیرند و این وضعیت در دو حالت بوجود می آید، اولا قند و شکر موجود غذای ما موجب فعالیت باکتریهای موجود در دهان میشوند. ثانیا پوست به دلیل تاثیر مستقیم اسید موجود در غذاهای مصرفی است که در این حالت اسید، مینای دندان را در خود حل میکند.
سنگ کلیه :
فسفات نوشابه های گازدار با کلسیم موجود در بدن ترکیب شده و رسوب حاصل در کلیه ها ایجاد سنگ میکند.
پوکی استخوان :
اسید فسفریک موجود در نوشابه های گازدار موجب کاهش جذب کلسیم در بدن و در نتیجه به هم خوردن نظم خواب میگردد.
اختلال در خواب :
کافئین موجود در نوشابه های گازدار موجب بروز اضطراب، افزایش فشار خون و برهم خوردن نظم خواب میشود.
تشدید بیش فعالی در کودکان :
قند وکافئین موجود در نوشابه های گازدار از عوامل تشدید بیش فعالی در کودکان است. نوشابه های گازدار علاوه بر موارد گفته شده مواد قندی بالای آن موجب چاقی و گاز کربنبک آن میتواند موجب اختلال در هضم غذا شود.
با این تفاسیر توصیه میشود که افراد هر چه بیشتر به سمت نوشیدنیهای مفید بروند و آنها را جایگزین نوشیدنیهای مضر کنند.
یکی از این نوشیدنیهای مفید که علاوه بر این غذا هم محسوب میشود، دوغ است.
مصرف دوغ به دلیل دارا بودن کلسیم و ویتامین پوسیدگی دندانها را کاهش میدهد. همچنین به دلیل دارا بودن باکتریهای مفید از جمله استرپتوکوکوس ترموفیلوس و لاکتوباسیلوس بولگا ریکوس بر حفظ سلامت گوارش موثر بوده و سبب عدم رشد میکرو ارگانیسم های مضر میشود.
مصرف دوغ به عنوان یک نوشابه لبنی یک چهارم نیاز روزانه بدن به کلسیم را تامین میکند.
دوغ بهتر است بدون گاز و کم نمک استفاده شود چرا که دوغ پر نمک میزان ابتلا به بیماریهای قلبی، عروقی و نیز فشار خون را افزایش میدهد.
دوغ ضمنا باید درون یخچال نگهداری شود که البته مدت زمان سلامت آن با توجه به نوع دوغ بسته بندی و فرآیند انجام شده بر روی آن متفاوت است، از نظر ظاهری دوغ باید پس از بهم زدن به رنگ سفید یا شیری بوده و طعم یا بوی نامطبوع نداشته باشد.