ای گل سوری! گل سوری! بیا
پنجه سرخ مینیاتوری! بیا
در عروج ذره تا خورشیدها
جام جاری در جم جمشیدها
ای رخ دم کرده درهرم حیا
ای بلوغ خفته در شرم صدا
واژه در هرم نگاهت سوخته
شاپرک شمع تو را افروخته
هرسپر غم از غم اندازد سپر
هر صنو بر می کشد تنگت به بر
شد خزانت گلشن دیر آشنا
ای گل سوری! گل سوری! بیا
روزگاری راه باران باز بود
هر ترنم یک دهان آواز بود
آسمان و غنچه هم متراژ بود
دفتر اوراق پر تیراژ بود
سرخ پرچمدار، خون لاله بود
وارث دیرینه آلاله بود
روزگاری باغ ما گلزار بود
سبز جاری از در و دیوار بود
احترام نارون را غنچه داشت
کوچه باغ عاشقی پس کوچه داشت
هر شب از نصف النهار پنجره
می شنیدی ضجه های زنجره
یاد باد آن بی قراری یاد باد
رقص بید و ناز داری های باد
ای گل سوری! بهاران هم گذشت
اربعین تاک ها با غم گذشت
تار می زد عنکبوتی روز عید
می تنید از روح خود بر شاخ بید
لاله تا از آینه آگاه شد
لا الهی بود و الا الله شد
تکیه گاه باد رقص بید بود
ذره تا خورشید می تابید بود

کیوان محب خسروی

اشاره: در بی توجّهی به فعل و واژه ی رفتن لابد خیلی ها عمر ِخیام را مقصّر قلم داد می کنند و به جهان بینی اش در نظر به «این جا و اکنون» و فلسفه ی دم غنیمت شماری اش اشاره می کنند! شاید نمی فهمند «حکیم» چه گفته! پس توصیه می کنم بخوانند این را:
نوشتن از رفتن سخت تر است از نوشتن از آمدن، رسیدن و ماندن. آن قدر سخت است که همه ی رفته ها ی مان را جلو ی چشمان ِمان می آورد تا تک تک ِآن ها را بشماریم و از هم جدا کنیم و دوباره به سختی فرو ببریم! می گویند در نگاه و توجّه به رفتن اگر زیاده برویم، مرض می آورد! چه مرضی؟ نمی دانم! اگر هم کم به رفتن فکر کنیم، باز هم مرض می آورد لابد! هر چند انگار این یکی را خوب می دانم و می شناسم و باید کمی از آن بگویم. بد مرضی ست مرض ِاین که به رفتن فکر نکنیم و یا «وانمود» کنیم که نمی کنیم! این دومی از همه بدتر است و خطرناک تر. چرا خطرناک؟ باز می گویم! خطرناک تر است؛ آن وقتی که به فکر و نگران ِهیچ چیز نباشیم؛ نه حال و نه گذشته و نه آینده. کسانی که هیچ به رفتن نمی اندیشند شاید ادعا کنند که دهری اند و خیامی و یا تنها «دم» را غنیمت می دانند!!! چنین کلامی از هر چیز ِدیگر تعجّب آورتر است؛ زیرا جناب ِخیام و دوستان ِدیگر ِهم «کیش» اش (کیشی که صدها و بل که هزاران سال است بسیار در ناخودآگاه ِجمعی ی ما مردم ِپارسی زبان رسوخ و نفوذ یافته) چنین بینشی را اتّفاقن بر مبنا ی چیزی بنا نهاده اند که یکی از اسم ها ی آن، رفتن است! از رفتن است که به «دم و حال و اکنون و این جا» رسیده اند؛ نه از بی توجّهی و غفلت از آن! و خلاف ِکسانی که به نام ِاکنون و این جا بودن و در لحظه زنده گی کردن، همه چیز را به بوته ی فراموشی می سپارند و خود را در چنگال ِغرایز و امیال ِآنی رها می کنند و پنهان و بعد نیز زندانی... «خیام و خیامیان» بر مبنا ی چنین نگاهی که پیش تر گفتم، بک نظام ِاخلاقی ی بسیار بسیط، مبسوط، پیش رو و ظریف را طرّاحی می کنند. نظامی که در آن لحظه ی اکنون و این جا را عمل ِفرد در گذشته اش می سازد و بدون ِگذشته یی آرام، اکنون و این جایی آرام و قابل ِزنده بودن و زنده گی کردن باقی نخواهد ماند. گرچه این نظام شاید «خودمحورانه» به نظر می رسد؛ امّا اخلاق ِانسانی یِ اصیل و بی آلایش و زواید را در چارچوب و پهنه یِ همین خود، همین فرد، تعریف و تبیین می کند. پس، اگر می خواهیم دَمی و لحظه یی در کار باشد که آسوده گی و آرامش اش را غنیمت شماریم، اگر می خواهیم لحظه یِ این جا و اکنون ِمان به بی تابی و ناآرامی تباه نشود و در آتش ِغفلت از این جا و اکنون اش نسوزد، از رفتن غافل نشویم و با نگاه به رفتن، بودن و چه گونه بودن را کور نباشیم!
جناب ِخیّام می گوید:
در کارگه ِکوزه گری رفتم دوش
دیدم دو هزار کوزه گویا یِ خموش
هر یک به زبان حال با من می گفت:
کو کوزه گر و کوزه خر و کوزه فروش
حافظ ِعزیز اضافه می کند:
میل ِرفتن مکن ای دوست! دمی با ما باش
بر لب ِجوی طرب جوی و به کف، ساغر گیر
و شاملو یِ بزرگ به پایان می برد که:
باید اِستاد و فرود آمد
بر آستان ِدری که کوبه ندارد...
...
رقصان می گذرم از آستانه یِ اجبار
شادمانه و شاکر...

رحمان حسینی